تبیین مولفه های موثر بر حس تعلق شهروندان مطالعه موردی شهر نقاب

•   آرشیو : پاییز 1404
•   کد پذیرش : 28321
•   موضوع : سایر شاخه ها
• نویسنده/گان : | اعظم فرهودفر
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : پژوهشی
•   چکیده مقاله به فارسی : حس تعلق به مکان به معنای ادراک ذهنی مردم از محیط و احساسات آنها از محیط خود می‌باشد که شخص را در ارتباط درونی با محیط قرار می‌دهد. این حس عاملی است که موجب تبدیل یک فضا به مکانی با خصوصیات حسی و رفتاری ویژه‌ای برای افراد می‌شود. اما امروزه انسان ها در شهرهایی زندگی می‌کنند که گاه بی توجهی به انسان و نیازهای او در طراحی و ساخت آنها، مشکلاتی از قبیل کاهش احساس تعلق و آرامش را به همراه داشته است. این امر بویژه در شهرهای کوچک که هنوز در ابتدای مسیر توسعه هستند بیشتر خودنمایی می‌کند و می‌تواند عاملی باشد برای مهاجرت ساکنین آنها. لذا با شناسایی و برنامه ریزی در خصوص عواملی که می‌تواند در ایجاد تعلق به شهر دخیل باشد می‌توان این حس را تقویت نمود و از مهاجرتهای بی رویه به شهرهای بزرگ جلوگیری کرد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل تاثیرگذار بر این حس، سعی در شناسایی مهم ترین عوامل موثر بر این حس را دارد که در گام اول مطالعه منابع مختلف مورد بررسی قرار گرفت و پس از جمع بندی مطالعات و ارائه مدل نظری، عوامل موثر دسته بندی و شناسایی شد. نتایج این مطالعه که به شیوه پیمایشی بر 320 نفر از شهروندان شهر نقاب اجرا شده است نشان می‌دهد مهم ترین عامل موثر بر حس تعلق شهروندان شهر نقاب عناصر عاشناختی و عاطفی می‌باشد و پس از آن عناصر اجتماعی و کالبدی نقش مهمی در این خصوص دارند.
•   لیست منابع : [1] پاکزاد، ج. (1395). سیر اندیشه‌ها در شهر سازی 3. آرمان شهر، تهران.
  [2] پور جعفر، م؛ ایزدی،م؛.و خبیری، س. (1392) دلبستگي مكاني؛ بازشناسي مفهوم، اصول و معيارها. هویت شهر،24( 9). 43-64.
  [3] پیربابایی، م؛ سجادزاده، ح. (1395). تعلق جمعی به مکان، تحقق سکونت اجتماعی در محلۀ سنتی. باغ نظر، 8(16)، 17-28.
  [4] جوان فروزنده، ع، مطلبی،ق. (1390). حس تعلق به مکان و عوامل تشکیل دهنده آن. هویت شهر،8، 27-37.
  [5] جورابچی، م. شهروز طهرانی، ا. (1396). بررسی تاثیر اصول معماری پایدار در محیط‌های آموزشی(دبستان و کودکستان) بر ایجاد حس تعلق به مکان از دیدگاه روان شناسی محیط. سومین همایش بین المللی عمران و شهرسازی در آغاز هزاره سوم.
  [6] حیدری، ع. مطلبی، ق. و نگین تاجی،ف. (1393). تحلیل بعد کالبدی حس تعلق به مکان در خانه‌های سنتی و مجتمع‌های مسکونی امروزی. معماری و شهرسازی، 19(3).75-86.
  [7] حیدری،ع. مطلبی، ق. و نکویی مهر، ف.(1396) بررسی نحوه ارتباط میان دو مفهوم حس مکان و دلبستگی به مکان در خوابگاه دانشجویان. نشریه هنرهای زیبا معماری و شهرسازی،19(1)،15-23.
  [8] دانش پور،ع. مهدوی نیا، م.غیایی،م. (1388). جایگاه دانش روانشناسی محیطی در ساختمان‌های بلند مرتبه با رویکرد معماری پایدار،3(5)، 29-38.
  [9] رضایی، م.داور، م.(1395). تدوین اصول طراحی با تاکید برمفهوم حس مکان و مکان سازی (مطالعه موردی رودخانه تجن با تاکید بر مکان سازی)،159 -148.
  [10] سلطانی، ع. حاتمی گلزاری،1.(1400). تحلیلی بر مولفه‌های تببیین کننده حس تعلق مکانی در محلات نوبنیاد شهری (مطالعه موردی محله یاغپیان شهر تبریز).جغرافیا و توسعه شهری،8(1)، 38-55.
  [11] سیدیان، ع. بیغمی، م.(1394). ارزیابی مولفه‌های موثر در ایجاد حس تعلق به مکان(نمونه موردی شهر اصفهان). کنفرانس بین المللی پژوهش‌های نوین در عمران، معماری و شهرسازی، 15-1.
  [12] صداقت رستمی،ک. ابطحی، ن. (1392). بررسی عوامل موثر در ایجاد حس تعلق ساکنین شهرها. همایش ملی معماری و شهرسازی انسانگرا،1-11.
  [13] قشقایی، ر. موحد، خ. و محمد زاده، ح. (1395) ارزیابی حس تعلق به مکان با تاکید بر عوامل کالبدی و محیطی در سواحل شهری(مطالعه موردی ساحل بوشهر). پژوهش‌های جغرافیای برنامه ریزی شهری. 4(2)، 261-282.
  [14] کاشی،ح. بنیادی،ن. (1392). بیین مدل هویت مکان حس مکان و بررسی عناصر و ابعاد مختلف آن. هنرهای زیبا –معماری و شهرسازی،18(3)،43-52.
  [15] کیسان، ب. واعظی، س.(1395)بررسی و تبیین هویت مکان- حس مکان با تاکید بر روانشناسی محیط.کنفرانس جامعه و معماری معاصر.
  [16] لطافتی، ز. انصاری، ح. (1398). تبیین مدلی در شناسایی و تقویت عوامل تاثیرگذار بر حس مکان و خاطره جمعی. مطالعات معماری ایران، 8(15)، 65-78.
  [17] لک، آ. غلامپور، 1. (1394). درک معنای حس مکان در بازسازی مسکونی بم(نمونه موردی مجموعه مسکونی نرگس). مسکن و محیط روستا، 149، 37-50.
  [18] محمودی، ز. سجاد، ر. (1397). تحلیل تعاریف هویت، دلبستگی به مکان و حس تعلق به مکان بر اساس تعاریف نظریه پردازان. کنگره بین المللی علوم مهندسی و توسعه پایدار شهری،1-22.
  [19] مشکینی، ا.قاسمی، ا. و حمزه نژاد، م. (1393). ارزیابی حس تعلق به مکان ساکنان شهرهای جدید (مطالعه موردی شهر جدید هشتگرد). فضای جغرافیا،14(48)، 41-56.
  [20] مطلبی، ق. (1380) روانشناسی محیطی دانشی نو در خدمت معماری و طراحی شهری. هنرهای زیبا،10، 52-67.
  [21] موسوی اناری، م. ذکری، ع. (1397). تاثیر هویت معماری بر ارتقا حس مکان (نمونه موردی معماری بومی شهرستان انار). مطالعات جغرافیا، عمران و مدیریت شهری، 4(1). 86-95.
  [22] Cross, EJ. (2015). What is Sense of Place? Headwaters Conference. 1-14.
  [23]
  [24] Dameria, Ch., Akbar, R., Natalivan Indradjati,P., & Tjokropandojo, D.(2020). A Conceptual Framework for Understanding Sense of Place Dimensions in the Heritage Context. Journal of Regional and City Plannin, 31, 139-163.
  [25] Hashemnezhad, H. Heidari, A.&.Mohammadhoseini,P.(2013). Sense of Place” and “Place Attachment. International Journal of Architecture and Urban Development, 3, 5-12.
•   کلمات کلیدی به فارسی : مکان، حس تعلق مکانی، عوامل کالبدی، عوامل ادراکی، عوامل اجتماعی
•   چکیده مقاله به انگلیسی : The sense of belonging to a place means people's mental perception of the environment and their feelings about their environment, which puts a person in an internal relationship with the environment. This feeling is a factor that transforms a space into a place with special sensory and behavioral characteristics for people. When a person has a sense of belonging to a place, this causes the person to be in harmony with the environment and satisfied with the environment, and also creates the necessary motivation for the person to stay in the environment. But today, people live in cities where sometimes neglecting people and their needs in their design and construction has brought problems such as reducing the sense of belonging and peace. This is especially evident in small cities that are still at the beginning of development and can be a factor for the migration of their residents. Therefore, by identifying and planning the factors that can be involved in creating belonging to the city, this feeling can be strengthened and indiscriminate migrations to big cities can be prevented. Therefore, the current research aims to identify the factors affecting this feeling and with emphasis on the perceptual and cognitive factors, it tries to identify the most important factors affecting this feeling, which was examined in the first step of studying different sources and after summarizing the studies and presenting the theoretical model, the effective factors were categorized and identified. The results of this study, which was conducted on 320 citizens of Naqab, show that the most important factor affecting the sense of belonging of the citizens of Naqab are emotional and emotional elements, and then cognitive elements play an important role in this regard.
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : place, sense of spatial belonging, physical factors, perceptual factors, social factors
•  صفحات : 41-54
•   دانلود فایل ( 606.64 KB )